شمس الدين محمد بن محمود آملي

504

نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى )

پس دورى ديگر اگر ممكن باشد حذف كنند و بر زواياى مربع باقى هم نقطها رسم كنند . و همچنين تا وقتى كه ممكن باشد و چون ادوار مربعات بدين نقطها متميز گشتند ابتدا كنند و در نصف بيوت دور اول اعداد متوالى از واحد بر وجهى كه ياد كرده شود وضع كنند . پس بدور ثانى آيند و از عدديكه نوبت به دو رسيده باشد ابتدا كنند و در نصف بيوت آن دور اعداد وضع كنند . و همچنين در دور ثالث چندانكه ممكن باشد تا در نصف بيوت مجموع ادوار اعداد وضعكنند و بايد كه هيچ عدد در مقابله عددى نيفتاده باشد بلكه چون عددى در بيتى موضوع باشد بايد كه بيت مقابل او نيز در آن دور خالى باشد . و همچنين اقطار بعد از آن عدد اقسام ضلع آن مربع را بستانند و در نفس او ضرب كنند و يكى بر آن افزايند و مجموع را نگاهدارند و هر عدد را كه در بيتى موضوع بود از آن مجموع نقصان ميكنند و باقى را در بيت خالى كه در مقابله او باشد هم از آن دور وضع كنند تا مجموع بيوت خاليه را بدين طريق ممتلى گردانند . و همچنين عددى كه در يكى از اقطار آن موضوع باشد از مجموع نقصان ميكنند و باقيرا در قطر خالى كه مقابل آنست وضع ميكنند تا وضع تمام شود و وضع اعداد نصف بيوت ادوار بسه وجه تواند بود وجهى مخصوص بمربعات فرد است چون 3 در 3 و 5 در 5 و وجهى مخصوص بمربعات زوج الفرد چون 6 در 6 و ده در ده وجهى مخصوص بمربعات زوج الزوج همچو 4 در 4 و 8 در 8 و مراد بفرد عدديست كه او را نصف صحيح باشد . و بزوج الفرد آبكه آن را نسف صحيح باشد و اما نصف او را نصف صحيح نباشد و به زوج الزوج عددى كه او را نصف صحيح باشد و نصف او را هم نصف صحيح بود . و ما جهت توضيح از براى وضع مربعات فرد دو مثال بياوريم يكى مربع 3 در 3 و دويم هفت در هفت .